Kapitalist refahın görünmeyen emekçileri

İsviçre denildiğinde çoğu insanın zihninde yüksek yaşam standartları, güçlü sosyal güvenlik sistemi, yüksek ücretler, düzenli çalışma koşulları ve gelişmiş demokrasi imgesi canlanır. Dünyanın en zengin ülkelerinden biri olan İsviçre, ekonomik istikrarı ve toplumsal refah düzeyiyle kapitalist sistemin başarılı örneklerinden biri olarak sunulur. Ancak bu parlak tablonun arka yüzüne, bu refahın hangi toplumsal ilişkiler üzerinde yükseldiğine ve hangi emek biçimleriyle üretildiğine bakıldığında farklı bir gerçeklikle karşılaşırız.

Bu gerçekliğin merkezinde hiç kuşkusuz göçmen işçiler vardır.

İsviçre ekonomisinin özellikle inşaat, temizlik, konaklama, gastronomi, lojistik, bakım ve çeşitli hizmet sektörlerindeki işleyişi, önemli ölçüde göçmen emeğine dayanmaktadır. Bu emek, çoğu zaman toplumun gözünün önünde olmasına rağmen toplumsal görünürlüğün dışında tutulur. Şehirleri inşa eden, binaları yenileyen, yolları yapan, otelleri temizleyen, restoranları işleten, yaşlıların ve hastaların bakımını üstlenen göçmen işçiler, ekonomik hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır. Fakat ürettikleri toplumsal zenginlik ile sahip oldukları yaşam koşulları arasında derin bir uçurum bulunmaktadır.

Bir başka ifadeyle, İsviçre'nin refahı ile göçmen işçilerin güvencesizliği aynı ekonomik düzenin birbirinden kopuk iki sonucu değil, çoğu durumda birbirini tamamlayan iki yüzüdür.

Burada tartışılması gereken mesele, yalnızca göçmenlerin düşük ücretlerle çalıştırılması değildir. Asıl mesele, göçmen emeğinin kapitalist üretim ilişkileri içerisinde hangi konuma yerleştirildiği, hangi mekanizmalar aracılığıyla ucuzlatıldığı ve bu konumun nasıl yeniden üretildiğidir.

Göçmen işçi, çoğu zaman üretim sürecine en alt basamaklardan dahil olur. Mesleki deneyimi, eğitimi ve geçmişteki toplumsal konumu, yeni geldiği ülkede aynı karşılığı bulmaz. Kendi ülkesinde usta, teknisyen, öğretmen ya da nitelikli bir emekçi olan insan, İsviçre'de dil yetersizliği, diploma tanınmaması, toplumsal ağlardan yoksunluk ve hukuki statüsünün yarattığı sınırlılıklar nedeniyle vasıfsız ya da düşük vasıflı işlerde çalışmaya mahkûm edilebilir.

Bu durum, bireysel başarısızlıkla açıklanabilecek bir mesele değildir. Göçmen emeğinin toplumsal ve ekonomik konumlandırılmasıyla ilgilidir.

Dil sorunu elbette önemlidir. Ancak dil, tek başına bir engel değil, ekonomik ve toplumsal eşitsizlikleri derinleştiren bir mekanizmaya dönüşmektedir. Dili yeterince bilmeyen işçi, iş sözleşmesinin içeriğini, ücret kesintilerini, fazla mesai hesaplarını, sigorta yükümlülüklerini ve sahip olduğu hakları öğrenmekte zorlanır. İşveren karşısında kendisini ifade etmesi, hakkını araması ve gerektiğinde hukuki mekanizmalara başvurması güçleşir.

Üstelik İsviçre toplumunun görece kapalı toplumsal ilişkileri, göçmenlerin yerleşik toplumsal ağlara katılımını zorlaştırmaktadır. Bu kapalılık, her İsviçrelinin göçmenlere karşı mesafeli olduğu anlamına gelmez. Ancak yerleşik ilişkiler ağına dahil olamayan göçmen, çoğu zaman işini, evini, sosyal çevresini ve gündelik yaşamını kendi göçmen topluluğunun sınırları içerisinde kurmak zorunda kalır.

Böylece ekonomik dışlanma, toplumsal ayrışmayı; toplumsal ayrışma ise ekonomik bağımlılığı yeniden üretir.

Göçmenler arasındaki sınıfsal farklılaşma ve taşeronlaşmanın yarattığı yeni sömürü ilişkisi

Göçmen emeğinin İsviçre'deki konumunu anlamak bakımından üzerinde özellikle durulması gereken olgulardan biri, göçmenler arasındaki sınıfsal farklılaşmadır.

İsviçre'ye daha önce gelmiş, dil öğrenmiş, toplumsal ilişkiler geliştirmiş, ekonomik ve hukuki açıdan belirli bir istikrar kazanmış bazı göçmenler zamanla kendi işletmelerini kurabilmektedir. Özellikle inşaat, tadilat, temizlik, gastronomi ve çeşitli hizmet alanlarında göçmen girişimcilerin kurduğu çok sayıda küçük ve orta ölçekli işletme bulunmaktadır.

Bu işletmelerin önemli bir bölümü, büyük şirketlerin doğrudan üstlenmek istemediği ya da daha düşük maliyetle yaptırmak istediği işleri taşeron olarak üstlenmektedir. Özellikle inşaat sektöründe taşeronlaşmanın yaygınlığı, göçmen işçilerin çalışma koşullarını belirleyen temel mekanizmalardan biri haline gelmiştir.

Burada kapitalist üretim ilişkilerinin önemli bir özelliği karşımıza çıkar: Sermaye, kâr oranını korumak ve artırmak için üretim maliyetlerini düşürmeye çalışırken işin bir bölümünü daha küçük işletmelere devreder. Ana yüklenici, belirli bir işi taşerona verir; taşeron ise aldığı işin maliyetini düşürmek ve kendi kârını güvence altına almak için işçi ücretlerine, çalışma sürelerine ve işin örgütlenmesine müdahale eder.

Bu zincirin en alt halkasında ise çoğu zaman göçmen işçi bulunur.

Büyük şirketin kârlılığı ile küçük taşeronun kârlılığı arasındaki rekabet, çoğu durumda işçinin emeği üzerinden yürütülür. İşin fiyatı aşağı çekildikçe, taşeronun kârını korumasının en kolay yollarından biri işçiye ödenen ücretin düşürülmesi, çalışma saatlerinin uzatılması ve iş güvenliği harcamalarının ihmal edilmesidir.

Böylece taşeronlaşma yalnızca işletmeler arasında bir iş bölümü yaratmaz; aynı zamanda sömürünün parçalanarak görünmez hale gelmesine hizmet edebilir.

Ana yüklenici işi taşerona verdiğini, taşeron ise işi belirli bir fiyatla aldığını ileri sürerek sorumluluğu birbirinin üzerine bırakabilir. Fakat inşaat alanında harcanan emeğin sahibi bellidir: O işi yapan işçidir. İşçi sabahın erken saatlerinde şantiyeye gider, ağır malzemeleri taşır, soğukta, sıcakta, tozun ve tehlikenin içerisinde çalışır. Günün sonunda ortaya çıkan ekonomik değer ise onun ücretinin çok ötesindedir.

Burada önemli bir noktayı özellikle vurgulamak gerekir: Bir göçmenin işletme sahibi olması, onun otomatik olarak emekçi sınıfın dışında ve sermaye sınıfının içinde konumlandığı anlamına gelmez. Küçük işletme sahipleri de ana yüklenicilerin fiyat baskısı, piyasa rekabeti ve finansal bağımlılık altında kalabilir. Ancak bu koşullar, yanında çalıştırdığı işçiye düşük ücret ödeme, fazla mesaiyi karşılıksız bırakma veya güvencesiz çalışma dayatma hakkı vermez.

Bir zamanlar kendisi de göçmen işçi olarak gelmiş bir insanın, bugün başka göçmenlerin emeği üzerinden işletmesini büyütmesi, sınıfsal konumun değişebildiğini gösterir. Göçmenlik ortak bir deneyimdir; fakat ortak bir sınıfsal konum değildir.

Aynı dili konuşmak, aynı ülkeden gelmek, aynı kültürel geçmişe sahip olmak, işveren ile işçi arasındaki ekonomik çıkar çatışmasını ortadan kaldırmaz.

Sınıfsal ilişkilerin yerine hemşehrilik, akrabalık, milliyet ya da göçmen dayanışması söylemlerini koymak, çoğu zaman işçinin kendi ekonomik çıkarlarını savunmasının önüne geçebilir. İşçi, kendisiyle aynı ülkeden gelen işverene karşı hakkını talep ettiğinde nankörlükle, vefasızlıkla ya da dayanışmayı bozmakla suçlanabilir. Oysa dayanışma, sömürü ilişkisini örtmenin değil, onu ortadan kaldırmanın aracıdır.

Göçmenlerin göçmenleri sömürmesi, kapitalist sistemin dışında gelişen ahlaki bir sapma değildir. Kapitalist üretim ilişkilerinin göçmen toplulukların kendi içlerinde de yeniden üretilebildiğini gösteren somut bir olgudur.

N statüsündeki insanlar: Hukuki belirsizliğin ucuz emek pazarına dönüşmesi

Bu sömürü düzeninin en kırılgan kesimini ise hukuki statüsü henüz kesinleşmemiş, iltica başvurusu devam eden ve N statüsü taşıyan insanlar oluşturmaktadır.

Bu insanlar, yalnızca ekonomik yoksunlukla değil, aynı zamanda geleceğe ilişkin belirsizlikle yaşamaktadır. Nerede yaşayacakları, ülkede kalıp kalamayacakları, hangi koşullarda çalışabilecekleri ve hayatlarını nasıl kuracakları çoğu zaman kendi iradelerinin dışındaki idari ve hukuki süreçlere bağlıdır.

Burada bir hukuki ayrımı belirtmek gerekiyor: İsviçre'de N statüsü, oturumsuzluk anlamına gelmez. İltica başvurusu değerlendirilmekte olan kişilere verilen bir statüdür. Ancak bu statü, çalışma hakkına erişim bakımından ciddi sınırlamalar içerir. Federal iltica merkezlerinde çalışma mümkün değildir; kantona yerleştirildikten sonra ise çalışma, işverenin başvurusu ve kantonal makamların izni gibi koşullara bağlıdır. Dolayısıyla N statüsündeki kişiler, diğer birçok oturum statüsüne sahip göçmene kıyasla iş piyasasına çok daha sınırlı biçimde erişebilmektedir.

Bu hukuki durum, onları kayıt dışı ve güvencesiz çalışma ilişkileri karşısında özellikle savunmasız hale getirmektedir.

Bir insanın çalışma hakkına erişiminin sınırlandırılması, onun yaşama ve geçinme ihtiyacını ortadan kaldırmaz. İnsan yemek yemek, barınmak, giyinmek ve insanca yaşamak zorundadır. Fakat yasal çalışma imkânlarının daraltıldığı koşullarda geçim ihtiyacı ile hukuki sınırlılıklar arasında sıkışan insan, kayıt dışı iş ilişkilerine yönelmek zorunda kalmaktadır.

İşte sömürünün en acımasız biçimleri bu zorunluluk alanında ortaya çıkar.

İşveren, karşısındaki insanın hukuki statüsünün kırılganlığını bildiğinde, onun itiraz etme ve hakkını arama kapasitesinin sınırlı olduğunu da bilir. Ücretini zamanında ödememek, kararlaştırılan ücretin altında ödeme yapmak, çalışma saatlerini uzatmak, iş güvenliği önlemlerini ihmal etmek ya da işten çıkarma tehdidini bir baskı aracına dönüştürmek daha kolay hale gelebilir.

İşçi, hakkını aradığında işini kaybetmekten, statüsünün tehlikeye girmesinden ya da yetkili makamlarla karşı karşıya kalmaktan korkabilir. Bu korku, işverenin elinde ekonomik bir baskı aracına dönüşür.

Böylece hukuki güvencesizlik, ekonomik sömürünün önünü açan bir zemine dönüşür.

N statüsündeki bir insanın emeği, kimi zaman resmî çalışma piyasasının dışında, taşeron işletmelerin ihtiyaç duyduğu en ucuz ve en savunmasız emek kaynağı olarak görülmektedir. Bu durum yalnızca o insanın bireysel dramı değildir. Aynı zamanda iş piyasasında bütün işçilerin ücret ve çalışma koşullarını aşağıya çeken yapısal bir sorundur.

Çünkü güvencesiz ve düşük ücretli emeğin yaygınlaşması, yalnızca o işi yapan işçiyi etkilemez. Aynı işi yapan diğer işçilerin pazarlık gücünü de zayıflatır. İşverenin elinde her zaman daha düşük ücrete ve daha ağır koşullara razı olabilecek başka bir işçi bulunduğu düşüncesi, ücretleri baskılayan bir rekabet mekanizması yaratır.

Dolayısıyla N statüsündeki insanların sömürülmesine karşı mücadele etmek, yalnızca bu insanların haklarını savunmak değildir. Aynı zamanda bütün işçi sınıfının ücret, çalışma koşulları ve örgütlenme gücünü savunmaktır.

Göçmen emeği üzerinden kurulan ucuzluk rejimi

Kapitalizmin temel eğilimlerinden biri, emek gücünün maliyetini düşürerek artı değeri artırmaktır. Göçmen işçilerin hukuki, toplumsal ve dilsel dezavantajları, bu eğilimin uygulanması bakımından elverişli bir zemin yaratır.

İsviçre gibi yüksek ücretlerin ve yaşam maliyetlerinin bulunduğu bir ülkede, işverenlerin düşük maliyetli emek arayışı özellikle taşeronlaşma ve kayıt dışı istihdam alanlarında farklı biçimlerde karşımıza çıkar.

Burada ucuz emek, yalnızca saat başına ödenen düşük ücret demek değildir. İşçinin dinlenme hakkının kısıtlanması, fazla mesainin karşılıksız bırakılması, yıllık izin ve tatil haklarının kullandırılmaması, sigorta ve sosyal güvenlik yükümlülüklerinden kaçınılması, iş kazası riskinin işçiye yüklenmesi ve işçinin sürekli işten çıkarılma tehdidi altında tutulması da emeğin ucuzlatılmasının parçalarıdır.

Bir işçinin günde on iki saat çalıştırılması, ancak sekiz saatlik ücret üzerinden ödeme yapılması, yalnızca bireysel bir haksızlık değildir. Emek gücünün gerçek kullanım süresinin ücretlendirilmemesi yoluyla yaratılan bir sömürü ilişkisidir.

Üstelik göçmen işçinin bu koşulları kabullenmesi, çoğu zaman özgür bir tercih değildir. Borçları, ailesine gönderdiği para, barınma giderleri, oturum statüsü, iş bulma zorluğu ve başka bir işverene geçememe ihtimali, onu mevcut koşullara mahkûm edebilir.

Bu nedenle göçmen işçinin düşük ücretle çalışmasını kendi rızasıyla yapılmış bir tercih olarak değerlendirmek, emek piyasasındaki güç eşitsizliğini görmezden gelmektir.

Burada bir başka önemli çelişki de ortaya çıkmaktadır: İsviçre'de işçi haklarını koruyan yasal düzenlemeler ve toplu sözleşme mekanizmaları bulunmasına rağmen, bu haklardan fiilen yararlanabilmek herkes için aynı derecede kolay değildir. Hukuken tanınmış bir hakkın varlığı ile o hakkı kullanabilme kapasitesi aynı şey değildir.

Dili bilmeyen, çalışma koşullarını tanımayan, oturum statüsü kırılgan olan, sendikal örgütlenmeyle bağı bulunmayan ve işverenine ekonomik açıdan bağımlı yaşayan bir işçi için kâğıt üzerinde var olan haklar, çoğu zaman ulaşılması güç bir imkâna dönüşür.

Hakkın varlığı yetmez; o hakkı kullanabilecek toplumsal güç de gerekir.

Göçmen işçilerin görünmezliği ve toplumsal ayrışma

Göçmen emeğinin sömürülmesinin devamını sağlayan unsurlardan biri de göçmen işçilerin toplumsal görünmezliğidir.

İsviçre'nin büyük şehirlerinde, modern binaların yükseldiği, alışveriş merkezlerinin, otellerin, restoranların ve iş merkezlerinin bulunduğu alanlarda göçmen işçilerin emeği her gün yeniden üretilmektedir. Ancak bu emeğin sahipleri, çoğu zaman ekonomik ve toplumsal hayatın merkezinde değil, kıyısında konumlandırılmaktadır.

İşçi, sabah şantiyeye giderken görünürdür; fakat ürettiği zenginliğin bölüşümünde görünmezdir. Bir binanın temelini atarken vardır, o binanın sunduğu toplumsal yaşamın nimetlerinden yararlanırken çoğu zaman yoktur.

Bu görünmezlik, yalnızca kültürel farklılıklardan kaynaklanmaz. Sınıfsal eşitsizliklerle, göç politikalarıyla, emek piyasasının örgütlenişiyle ve toplumsal hiyerarşilerle doğrudan bağlantılıdır.

Göçmenlerin kendi içlerine kapanmaları da bu koşullardan bağımsız değildir. Dil sorunu, uzun çalışma saatleri, ekonomik yoksunluk, sosyal çevre eksikliği ve ayrımcılık deneyimleri, göçmenleri kendi toplulukları içerisinde yaşamaya yöneltebilir. Bu durum zamanla ortak sınıfsal sorunların ulusal, etnik ve kültürel farklılıkların gerisinde kalmasına yol açar.

Oysa İsviçre'de inşaatta çalışan Türkiyeli bir işçiyle Portekizli, Kosovalı, Arnavut, Kürt, Arap ya da Afrikalı bir işçinin karşı karşıya olduğu temel ekonomik sorunlar büyük ölçüde ortaktır. Aynı ağır iş koşulları, aynı ücret baskısı, aynı iş kazası tehlikesi ve benzer güvencesizlik biçimleri farklı diller konuşan işçilerin hayatında ortaklaşmaktadır.

Sermaye, işçileri farklı ulusal ve kültürel kimlikler üzerinden birbirinden ayırabilir. Fakat üretim sürecindeki konumları, onları ortak bir sınıfsal gerçeklikte buluşturur.

Bu nedenle göçmen işçilerin kurtuluşu, kendi ulusal topluluklarının içine kapanmalarında değil, bütün işçilerin ortak çıkarları temelinde birleşmelerindedir.

Sorunun çözümü bireysel kurtuluşta değil, kolektif örgütlenmededir

Bütün bu tablo karşısında temel soru şudur: Göçmen işçiler bu sömürü düzeni karşısında nasıl bir mücadele hattı geliştirebilir?

Öncelikle sorunu bireysel başarı hikâyelerine indirgeyen yaklaşımı aşmak gerekir. Bir göçmenin dil öğrenmesi, meslek edinmesi, kendi işletmesini kurması ya da ekonomik olarak belirli bir seviyeye ulaşması elbette önemlidir. Ancak bunlar, göçmen işçilerin içinde bulunduğu yapısal eşitsizlikleri ortadan kaldırmaz.

Bir işçinin kurtuluşunu diğer işçilerin sömürülmesinden ayrı düşünmek, sınıfsal dayanışmanın yerine bireysel yükselme arzusunu koymaktır.

Bugün İsviçre'de göçmen işçilerin en temel ihtiyaçlarından biri, ortak ekonomik çıkarları temelinde örgütlenebilecekleri mücadele araçlarını geliştirmektir. Sendikal örgütlenme, işyeri komiteleri, dayanışma ağları, hukuki danışmanlık mekanizmaları ve işçilerin kendi aralarında oluşturacakları bağımsız dayanışma yapıları bu açıdan yaşamsal önemdedir.

Ancak örgütlenme yalnızca belirli bir ülkenin göçmenleri arasında kurulan ilişkilerle sınırlı kalmamalıdır. İnşaatta çalışan Türkiyeli işçiyle aynı şantiyede çalışan Portekizli, Arnavut, İtalyan ya da Afrikalı işçinin ortak talepler etrafında birleşmesi gerekir.

Ücretlerin zamanında ve eksiksiz ödenmesi, fazla mesainin karşılığının verilmesi, çalışma saatlerinin sınırlandırılması, iş güvenliğinin sağlanması ve sosyal sigorta primlerinin yatırılması bütün işçilerin ortak talepleridir.

N statüsündeki insanların çalışma hakkına erişiminin kolaylaştırılması, çalışma izinlerinin bürokratik engellerden arındırılması ve hukuki statüleri nedeniyle emek sömürüsüne açık bırakılmamaları da bu mücadelenin temel başlıklarından biri olmalıdır.

Burada sendikalara, işçi örgütlerine ve göçmen dayanışma kurumlarına önemli görevler düşmektedir. Özellikle küçük taşeron işletmelerde çalışan, sendikal örgütlenmenin dışında kalan ve dil engeli yaşayan işçilere ulaşmak için geleneksel sendikal faaliyetlerin ötesine geçilmelidir.

İşçilerin kendi dillerinde haklarını öğrenebilecekleri, çalışma koşullarını tartışabilecekleri ve hukuki destek alabilecekleri mekanizmalar geliştirilmelidir. İş kazaları, ücret gaspı, karşılıksız fazla mesai ve kayıt dışı istihdam gibi sorunlar münferit olaylar olarak değil, emek piyasasının yapısal sorunları olarak ele alınmalıdır.

Aynı zamanda ana yüklenicilerin taşeronlara iş devrederek sorumluluktan kaçmalarının önüne geçilmesi, taşeron zincirlerinde ücret ve çalışma koşullarına ilişkin denetimin güçlendirilmesi ve işçilerin haklarını talep ettikleri için işten çıkarılmalarına karşı etkili güvenceler oluşturulması gerekir.

Fakat bütün bunların gerçekleşebilmesi, işçilerin kendi güçlerinin farkına varması ve ortak mücadele iradesi geliştirmesiyle mümkündür.

Çünkü örgütsüz işçi, sermayenin karşısında tek başına pazarlık yapmak zorunda kalan işçidir. Örgütlü işçi ise yalnızca kendi ücretini değil, bütün çalışma koşullarını değiştirebilecek bir toplumsal gücün parçasıdır.

Sonuç yerine: Aynı emeğin, aynı sınıfın ve ortak geleceğin mücadelesi

İsviçre'de göçmen işçilerin yaşadığı sorunlar, yalnızca göçmenlik politikalarının yarattığı sorunlar değildir. Bunlar, kapitalist üretim ilişkilerinin göçmen emeği üzerinden yeniden üretilen eşitsizlikleridir. Göçmenlik, bu eşitsizlikleri derinleştiren hukuki ve toplumsal bir konum yaratırken, sınıfsal sömürünün kendisi bütün işçi sınıfını ilgilendiren ortak bir gerçekliktir.

Bu nedenle meseleye yalnızca göçmenlerin toplumsal entegrasyonu açısından bakmak eksik kalır. Entegrasyon, göçmenlerin mevcut ekonomik ve toplumsal düzene uyum sağlaması olarak ele alındığında, o düzenin yarattığı eşitsizlikler görünmez hale gelir. Oysa asıl mesele, göçmenlerin yalnızca mevcut toplumsal düzene dahil olması değil, bu düzen içerisinde eşit haklara sahip, örgütlü ve söz sahibi insanlar olarak var olabilmesidir.

Göçmen işçiler bu ülkenin dışında değildir. Onlar bu ülkenin fabrikalarında, şantiyelerinde, mutfaklarında, hastanelerinde, otellerinde ve sokaklarında her gün yeniden üretilen toplumsal hayatın kurucu emekçileridir. Buna rağmen ekonomik zenginliğin bölüşümünde, toplumsal karar alma süreçlerinde ve çalışma yaşamının örgütlenmesinde çoğu zaman ikincil bir konuma itilmektedirler.

Bu çelişkinin aşılması, göçmenlerin kendi içlerinde birbirleriyle rekabet etmeleriyle değil, ortak sınıfsal çıkarları temelinde birleşmeleriyle mümkündür.

Bugün bir şantiyede aynı duvarı ören, aynı betonu taşıyan, aynı soğukta çalışan işçilerin farklı pasaportlar taşıması, onların emeklerinin değerini değiştirmez. Sermaye için önemli olan, hangi ülkeden geldikleri değil, emeklerinin ne kadar ucuza satın alınabileceğidir. O halde işçiler açısından da belirleyici olan, hangi ülkeden geldikleri değil, hangi sınıfsal koşullarda yaşadıkları ve hangi ortak mücadeleye ihtiyaç duydukları olmalıdır.

Göçmen işçilerin birbirine karşı değil, kendilerini sömüren ekonomik ilişkilere karşı birleşmesi gerekiyor.

Çünkü bir göçmen işçinin başka bir göçmen işçi tarafından sömürülmesi, sömürünün ortadan kalktığını değil, yalnızca el değiştirdiğini gösterir. İşçi sınıfının dayanışması ise ortak kökenlere, aynı dile ya da aynı kültüre değil, ortak emeğe, ortak çıkarlara ve ortak mücadele iradesine dayanmalıdır.

İsviçre'nin görkemli şehirlerini yükselten eller, o şehirlerin en güvencesiz sokaklarında yaşamaya mahkûm edilmemelidir. Bu ülkenin zenginliğini üretenler, o zenginliğin dışında bırakılmamalıdır.

Göçmen işçilerin meselesi yalnızca daha iyi bir iş bulma meselesi değildir. Kendi emekleri üzerinde söz sahibi olma, yaşama, eşit haklara kavuşma ve örgütlü bir güç olarak toplumsal hayata katılma meselesidir.

Ve bu mücadele, yalnızca göçmen işçilerin değil, emeğiyle yaşayan herkesin ortak mücadelesidir.