Bu Dernekte Siyaset Konuşmak Serbesttir!

Bu Dernekte Siyaset Konuşmak Serbesttir!

Son dönemde devrimci basın, sık sık “tasfiyecilik” üzerine yazılar yayımlamaya başladı. Bu gündeme ilişkin Avrupa genelinde bazı kurumların ortak panellerinin duyurusu da yakın zamanda kamuoyuyla paylaşıldı.

Sorunun konjonktürel boyutuna ilişkin çok geniş analizler yapmak mümkün (ki yapılıyor da), fakat bu yazıda esas üzerinde durulmak istenen nokta; toplumsal muhalif hareketlerin kolektif bilincinde ve ortak kültüründe yaşanan çözülme olacak.

Ortak bir kültürün oluşumunda, belli bir amaç doğrultusunda yan yana gelen topluluğun düzenli teması ve üretilen değerlerin aktarımı kilit önem taşımaktadır. Tarihi çok eskilere dayanan inanç topluluklarında bile “artık kimse bizim varlığımızı ortadan kaldıramaz” rahatlığına düşmeden; Havra, Kilise ya da Cami gibi önem atfedilen mekanların sistematik olarak ziyaret edilmesinin zorunlu tutulması ya da cemaat arası ilişkilerin gevşememesi noktasında özel bir hassasiyet gösterildiğini uzaktan bir gözlemle bile görebiliriz.

Ezilen sınıf, cins, etnisite, ulus vb. kesimlerin örgütlenmesi ve bugünün dünyasında dezavantajlı durumda olan bu kesimlerin yaşama doğrudan etki edip onun karar alıcısı haline gelmesi temelinde bir yol haritasına sahip devrimciler açısından, “topluluk” ile temasın kopması pek çok krizin de çıkış noktası sayılabilir. 1970’lerden itibaren üniversitelerde, gecekondu semtlerinde, köylerde, sendikalarda ve hapishanelerde devam eden bu temas ile bura üzerinden kendini yeniden ve yeniden üretme döngüsü, elbette egemen sınıfların bunu tahrip etme hatta yok etme noktasında her zaman birincil hedefi oluyordu.

Ortak kültürü oluşturan nesnel koşullar eskise ya da zor yoluyla ortadan kaldırılsa bile, bu ortak kültürün de aynı şekilde bir anda ortadan kalkacağı anlamına gelmez. Küresel emperyalizm çapında Kelt pagan inancına ait Halloween’i (Cadılar Bayramı) kutlamak ya da Orta Asya’dan Balkanlara geniş bir coğrafyada hâlâ kutlanan ve pek çok kimse tarafından neden kutlandığı bile artık bilinmeyen Hıdırellez buna örnektir.Ki devrimci hareket açısından durum böylesi bir benzerlikten oldukça uzak,hafızanın hala güçlü olduğu bir gereklik içindedir.

Son 10 yıllık dönemde Türkiye devrimci hareketi, onu yaratan koşulların öznesi (emekçi sınıflar) ile arasına örülen kalın duvarı aşma noktasında başarılı bir yöntem geliştirememesinden kaynaklı derin bir kriz haliyle karşı karşıyadır. Bir yanda bu krizi aşıp soluk borusu açacak sınırlı iç bileşeni koruma kaygısı, diğer yanda “deneme-yanılmadan” daha bilimsel bir hat ortaya çıkarma ve bu patinajı aşma arayışı; tüm bunlara bir de egemen sınıfların elindeki devlet gücü ile uyguladığı ağır baskı eklenince denklem, gerçekten içinden çıkılmaz gibi görünen bir hal almaktadır.

Düne göre bugün yaşamın her alanında daha derinlemesine etki sahibi olan kapitalist kültür, geniş kesimleri tüketim ve kullandığı nesneler üzerinden kendini önemli hissetme noktasında bir düşünüş biçimine taşıdı. Toplumdaki dayanışmacı ve zayıf olanın da “gözetildiği” değer yargılarının tamamen dejenere edilmesi, “orman kanunları” diye tabir edilen yani güçlünün zayıfı ezdiği bir realiteyi hiç olmadığı kadar derin bir biçimde açığa çıkardı. Bu durum elbette dezavantajlı kesimlerin sistemden kopuşunu ve sisteme olan öfkesini de aynı oranda derinleştirdi. “Sınıflı toplumların özü zaten esasen budur” gibi genellemelerle de bu duruma yaklaşabiliriz ama en yoksul ile en zengin arasındaki makas aralığı, bir coğrafyayı anlama noktasında çok güçlü argümanlardan biridir.

Bugün ağırlıklı olarak devrimci mücadeleyi geçmiş birikimlerine dayanan “ısrar” üzerinden devam ettiren farklı öznelerin, oyunu kurallarına göre oynayarak kazanmaları nesnel olarak gerçekçi değildir. Devasa medya aygıtlarının sistematik karşı propagandasına sınırlı basın gücü ile cevap olabilmek (ki bunların dahi kapatıldığı) ya da en sıradan bir mahalle derneğinden siyasi partilere kadar tüm muhalif yön ihtiva eden yapılanmaların politikleşmiş yargı eliyle hapishanelere doldurulduğu koşullarda, “sınırlı gücü en verimli şekilde nasıl kullanabiliriz” sorusunu tartışmak ve buna nesnel bir yanıt bulmak gerekiyor.Farkında olmadan itildiğimiz sistemin oyun bahçesinin dışına çıkmak için adım atmak hiç olmadığı kadar yakıcı bir sorun olarak önümüzde duruyor.

Hazır reçetelere ya da ben bilirimciliğe fazlasıyla doyduk ama “emekçi sınıfların aklı kendi çözümünü yaratacak potansiyele fazlasıyla sahiptir” diyerek sorumluluğu bir bilinmeze havale etmek de bu derde çare değil. Asgari düzeyde de olsa entelektüel birikim, siyasal tutarlılık, kolektif hareket etme ve harekete geçirme, ahlaki duruş, baskı karşısında değerlerine sahip çıkma gibi belli başlı ilk akla gelen özellikleri taşıyan bireyleri kendi içinde merkezileştirebilen bir yapılanma olmadan, halkla devrimci özneler arasına örülen bu kalın duvarda gedikler açılması pek gerçekçi değil. Devrimci hareketin genel potansiyeline bakıldığında aslında böyle bir dinamiğe sahip olma gerçekliğinin çok güçlü olmasa da var olduğunu söylemek mümkündür. O zaman sorun, tamamen iyi organize olabilme ve ilerde olması gerekenleri ileri,geride durması gerekenleri geri taşıyacak araçları oluşturma meselesinde kilitlenmektedir.

Tüm bunlar bir dernek bülteninin gündemi mi peki? O dernek kendini sosyalist bir toplum iddiası ve belli bir devrimci geleneğin kimliği üzerinden ağırlıklı olarak tanımlıyorsa, o halde siyasete uzak durma gibi bir “lüksü” de pek yoktur. İşyerinde, kahvede, okulda, sofrada, futbolda siyaset konuşmanın “otosansüre” tabi olduğu bir coğrafyanın insanları olarak, sorunlara toplumsal bir bakış açısı ve ezilenler tarafından bakmamızın bir sonucu olarak bugün sürgündeyiz. Geri dönüşümüzün ise bizi buralara gönderenlerin “af”larına bel bağlamakla olmayacağını anlayacak kadar her birimizin yaşama tecrübesi var.

Kendimize dert ettiğimiz tarihin tekerini ileri döndürme davası esasen zorlu bir iş; pek çok bileşenin doğru zamanda, doğru yerde, hatasız hareket etmesini gerektiren ve hataların faturasının çok ağır olduğu durumlar. Ama karamsarlığa gerek yok, biz de daha insanlık tarihi için an sayılabilecek kadar işin başındayız .

Sinan Bakır

Bu yazı ilk olarak İDHF Bülteni Kasım 2026 sayısında yayınlanmıştır.